Sondaże – dlaczego nie mówią prawdy?

Pojęcie sondażu funkcjonuje w przestrzeni publicznej od dawna, dlatego też jego rozumienie jest w zasadzie intuicyjne. Sondaże często określane też mianem survey’ów bądź badań kwestionariuszowych czy ankietowych, są szeroko stosowane w socjologii, ale mają również swoje zastosowanie w wielu innych dyscyplinach nauk społecznych. Szczególną rolę ogrywają zaś w badaniu opinii publicznej, kiedy to badania te prowadzi się w celu ustalenia preferencji danej zbiorowości ludzkiej.

Polakom sondaż znany jest chyba najlepiej jako narzędzie do mierzenia poglądów politycznych oraz postaw konsumenckich. Badania te posiadają pewne charakterystyczne dla nich samych cechy. Po pierwsze badania sondażowe oparte są na wysoce wystandaryzowanym narzędziu, którym zawsze jest kwestionariusz wywiadu lub ankiety. Po drugie, sondaże przeprowadza się zawsze na próbach reprezentatywnych dla całej zbiorowości. Po trzecie, zebrane materiały opracowuje się w sposób ilościowy, poddaje wnioskowaniu statystycznemu, co służyć ma formułowaniu generalnych konstatacji dotyczących badanej zbiorowości. Osobliwym dla badań sondażowych jest również stosunek w jakim pozostają względem siebie poszczególni realizatorzy badania: zleceniodawca, badacz, ankieter, koder oraz najistotniejszy z informacyjnego punktu widzenia respondent, czyli przeciętny Kowalski którego opinią interesują się wszyscy pozostali.

 

Wiedza na temat opinii wyborczy i konsumenckich jest wykorzystywana do projektowania produktu, który zleceniodawca chce „sprzedać” swojemu odbiorcy, czyli rzeczonemu Kowalskiemu właśnie. Sprzedać dziś można wiele, a najlepiej wiedzą o tym ci, którzy handlem się zajmują. Produktem może być samo prasujące żelazko, zgrzewarka do folii przemysłowej, skarpetki o pięciu palcach, program partii politycznej, a nawet sam polityk! Pytań około sprzedażowych w rodzaju: Co sprzedawać? Komu? Po ile? Czy rozszerzać gamę kolorystyczną? Które z bezużytecznych a jednocześnie tanich gadżetów dołączonych do naszego produktu mogą zwiększyć zainteresowanie? Która koszula lepiej podkreśli przywódcze cechy kandydata na prezydenta (choć wszyscy wiedzą, że przecież musi być błękitna)? jest wiele, a udzielić odpowiedzi może wróżbita Maciej z EzoTv lub dobrze zaprojektowane i jeszcze lepiej zrealizowane badanie sondażowe. Czytelnik może sobie teraz wyobrazić, że pracuje dla jakiejś dużej marki (lub wedle uznania na przykład dla politycznej grubej ryby) i polecono mu stworzyć nowy produkt, który na danym rynku odniesie spektakularny sukces. Zamiast dzwonić do pana Macieja (pozdrawiam!) polecam kontakt z dobrą agencją badawczą, która przeprowadzi sondowanie interesującego nas segmentu branżowego, a w raz z wynikami dostarczy potrzebnych  nam informacji.

O ile o wynikach badań prowadzonych dla firm prywatnych raczej się publicznie nie mówi, tak sondaże polityczne są przedmiotem wielowymiarowych i burzliwych dyskusji. Nic tak bowiem nie zajmuje uwagi jak władza, związany z nią prestiż i oczywiście pieniądze. Eksploracja niemal każdego z aspektów politycznego rynku, możliwa dzięki ekspansji badań sondażowych, daje sposobność by poznać społeczno-demograficzne cechy potencjalnych wyborców, określić ich polityczne orientacje i zaproponować im taki produkt polityczny, za których chętnie „zapłacą” swoimi głosami. Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniach i wadach jakimi mogą zostać obarczone wyniki badań, prowadzone zwłaszcza przez ośrodki, które nie są monitorowane przez wyspecjalizowane organizacje czuwające nad jakością prowadzonych badań. Wszyscy dobrze pamiętamy wybory prezydenckie z roku 2005. W sondażach do tzw. „dnia zero” prowadził niekwestionowany wówczas faworyt Donald Tusk. Akcja wyborcza zanotowała jednak nieprzewidziany zwrot i od momentu zamknięcia lokali wyborczych i ogłoszenia przez Państwową Komisję Wyborczą wyników ekrany polskich telewizorów mrugały do wyborców stroskaną twarzą lidera Platformy Obywatelskiej. Dzisiejszy pan premier pewnie do dziś zastanawia się cóż takiego poszło niezgodnie z planem.

Post Author: szybka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *